RECENSIES

"EINE FLORENTINISCHE TRAGÖDIE" & "DER ZWERG"

Twee éénakters op muziek van Alexander von Zemlinsky naar verhalen van Oscar Wilde. “Eine florentinische Tragödie”, op een tekst van de componist zelf, werd voor het eerst uitgevoerd in het Hoftheater Stuttgart op 30 januari 1917.
“Der Zwerg”, waarvoor Georg C. Klaren het libretto schreef, ging in première op 28 mei 1922 in het Stadttheater Köln. Wij woonden een opvoering bij van deze twee opera's in het Theater Bremen op 23 oktober 2009.

Tot voor zowat dertig jaar was Zemlinsky een vergeten componist. Het is pas sinds de Hamburgse Opera begin jaren tachtig begonnen is met het uitvoeren van zowat zijn ganse oeuvre, opvoeringen die meestal ook op plaat vastgelegd werden, dat Zemlinsky opnieuw de aandacht krijgt die hij verdient. Deze “Zemlinsky-renaissance” kreeg zijn apotheose in 1996 toen postuum “Der König Kandaules” gecreëerd werd.
“Eine florenische Tragödie” zou eigenlijk bijna beschreven kunnen worden als een grote monoloog. Want hoewel in de opera drie personages voorkomen, is het enkel Simone die muzikaal en dramatisch duidelijk geprofileerd wordt. Het verhaal en de muziek werken duidelijk naar een climax toe, wanneer Simone de minnaar van zijn vrouw Bianca, een zekere Guido Bardi, wurgt. Wat betreft verhaallijn zijn we hier duidelijk niet ver af van veristische werken zoals “Il Tabarro” of “Pagliacci”. Helaas vinden we wel dat de muziek van Zemlinsky, die bijna klinkt als een symfonie, de actie op het toneel niet steeds even goed ondersteunt. Het klinkt allemaal eerder beschrijvend dan geëngageerd. Dit laatste kan ook gezegd worden van de solisten. Hoewel niet onverdienstelijk, zeker Carsten Wittmoser in de aartsmoeilijke partij van Simone, gaf geen van hen de indruk werkelijk in het drama te geloven. Ze werden hierbij ook niet echt geholpen door het abstracte decor (een constructie van fietsen) van de hand van de Chinese kunstenaar Ai Weiwei. Dit alles maakte dat de uitvoering in Bremen ons wat langdradig overkwam.
Van een heel ander kaliber vonden we de opvoering van “Der Zwerg” na de pauze. Donna Clara, de infante van Spanje krijgt voor haar achttiende verjaardag een afzichtelijke dwerg als geschenk. Deze dwerg heeft nog nooit in de spiegel gekeken en houdt zich voor een galante ridder. Wanneer hij verliefd wordt op de infante vindt die dat eerst leuk, maar na een tijdje is zij zijn liefdesverklaringen beu en laat hem een spiegel voorhouden. De dwerg sterft van smart, wat bij de infante de laconieke opmerking ontlokt dat haar nieuwste speeltje toch wel erg snel stuk is. De muziek die Zemlinsky voor deze opera componeerde is veel melodieuzer en fantasierijker dan bij “Eine florentinische Tragödie”. De personages en hun psychologische evolutie wordt op sublieme wijze door de muziek geschilderd, zodat we bijna in dit sprookje gaan geloven en bij de dood van de dwerg een traan moeten verpinken. Het verhaal heeft iets autobiografisch (Zemlinsky was zelf alles behalve knap en werd door Alma Schindler, de latere vrouw van Gustav Mahler, afgewezen), wat er misschien voor gezorgd heeft dat Zemlinsky aan deze partituur extra zorg besteedde. Overigens was de benadering van regisseur Andreas Bode hoogst origineel: bij hem is de dwerg een gewone man, die zich plots realiseert in welk decadent gezelschap hij terechtgekomen is. Wanneer hij dan merkt dat hij zelf ook in die richting geëvolueerd is om zich geliefd te maken bij de infante, sterft hij van ontzetting. Het decor, opnieuw van de hand van Weiwei, bestond uit een constructie van balken die boven het toneel zweefde en voortdurend van vorm veranderde.
We hoorden de Amerikaanse tenor Peter Marsh die met zijn wat scherpe stem een vocaal maar ook scenisch perfecte dwerg neerzette. Bij de dames waren we vooral onder de indruk van de Duitse sopraan Nadine Lehner, die als Chita, de gezelschapsdame van de infante, als enige wat begrip toonde voor de dwerg. Ook goed gecast was de Amerikaanse Sara Hershkowitz als de wispelturige infante.
Dirigent Markus Poschner vond voor beide werken de juiste instrumentale kleur en werd daarbij goed gevolgd door het orkest van het Theater Bremen. We hadden vooral waardering voor de transparante manier waarop Poschner zijn orkest liet spelen. Zonder dat afbreuk gedaan werd aan de dramatische kwaliteit van Zemlinsky’s partituren, zorgde dit ervoor dat de solisten zich nimmer dienden te forceren om boven het orkest uit te komen.

Er zijn nog voorstellingen op 4, 6, 14 november 2009 en 30 mei 2010.

H.D. (Gepubliceerd op 26/10/2009)

Foto's van boven naar onder:
1) Eine Florentinische Tragödie
2) Der Zwerg
3) Der Zwerg
Copyright foto's © Theater Bremen.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND

“DIE GEHETZTEN”

Theatrale farce in 21 scènes van Bernd Redmann (muziek en tekst). Bezochte wereldcreatie in het Neues Schauspielhaus te Bremen op 19 maart 2010.

De in 1965 te Bamberg geboren componist Bernd Redmann heeft hier een fantastisch komisch werk geschreven. Er is absoluut geen verhaal terug te vinden. Vier zangers zorgen voor niet minder dan 21 oerkomische korte scènes. De zangsolisten worden voorgesteld als Person 1, Person 2, Person 3 en Person 4. Respectievelijk zijn dit een sopraan, een tenor, een bariton en een bas. Zij beschikken alle vier over een prachtig stemorgaan dat gerust alle zware partijen uit het normale repertoire zouden aankunnen.
Voor de muzikale leiding werd gezorgd door de in Estland geboren Tarmo Vaask die zich net als de volle zaal goed amuseerde. Wij woonden te Bremen in hetzelfde theater al voorstellingen bij van "Raoul" evenals van "Gegen die Wand", gedirigeerd door Tarmo Vaast.
Voor de erg originele toneelbeelden en kostuums werd gezorgd door Bente Matthiessen. Voor de enscenering was Kay Kuntze verantwoordelijk en hij deed dit op sublieme wijze. Het enige dat negatief overkwam was het feit dat "Die Gehetzten" maar een duurtijd kende van 90 minuten. Deze uitvoering mocht gerust nog een uurtje langer geduurd hebben.
De sopraan Nadine Lehner was bijzonder mooi, zowel vocaal als uiterlijk. Zeer omvangrijk was de tenor Christian-Andreas Engelhardt die ook beschikt over een uiterst monumentale stem. Wij hopen deze zanger ook eens te mogen bewonderen in een werk uit het grote repertoire. Uiterst genietbaar was ook de stem van de bariton Loren Lang die wij te Bremen al vaak aan het werk zagen en hoorden. En dan was er ook nog de bas Christian Hübner die eveneens bezitter is van een indrukwekkende volumineuze stem.
Bij het slot mochten alle medewerkers genieten van een ongewoon langdurige bijval.

Er zijn te Bremen nog uitvoeringen van dit pareltje op 1, 21 en 24 april 2010.

W.V. (Gepubliceerd op 25/3/2010)

Foto's van boven naar onder:
1) Christian-Andreas Engelhardt, Chor.
2) Christian-Andreas Engelhardt, Loren Lang, Christian Hübner, Nadine Lehner, Chor.
Copyright foto's © Jörg Landsberg.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND

“LA CENERENTOLA”

Opera Buffa van Gioacchino Rossini (muziek) en Jacopo Ferretti (libretto) naar het sprookje “Cendrillon ou La petite pantoufle de verre" van Charles Perrault uit 1697. Wereldpremière op 25 januari 1817 in het Teatro della Valle te Rome. Première van deze productie door het Theater Bremen in het Theater am Goetheplatz op 17 april 2010. Bijgewoonde voorstelling op 20 mei 2010.

We waren zeer gelukkig in het programmaboek te lezen dat de bekende regisseur Michael Hampe zich voor "La Cenerentola" geïnspireerd had op vroegere technieken van het baroktheater. De productie van Bremen had bewust gekozen deze opera in de traditionele theaterkunst te presenteren. Het bewegend decor en de kostuums van Monika Gora waren een lust voor het oog. De scène waarin de prins in zijn karos wordt vervoerd, was een staaltje van organisatie en opbouw tot Alidoro het geheel bewust doet “verongelukken” zodat Don Ramiro in het huis van Don Magnifico terechtkomt. Het herenkoor dat vocaal geleid werd door Tarmo Vaask, kon met fijne humor diverse situaties ondersteunen. Ook waren alle solisten goed geregisseerd met veel vondsten, nooit overdreven en toch duidelijke types.
De mezzosopraan Nadja Stefanoff was de vrouwelijke ster van de avond. Woorden schieten te kort om alle details van haar prestatie als Angelina te schilderen. Haar zingen en daarnaast haar sober acteertalent waren van de bovenste plank. De twee zusters waren de mezzosopraan Barbara Buffy (Tisbe) en de sopraan Steffi Lehmann (Clorinde). Deze beide zangeressen waren ook uitstekend in hun rollen.
Bij de heren liet de tenor Benjamin Bruns ons genieten van de geknipte stem en het figuur van Prins Ramiro. Zijn Rossini-stijl, de mooie stemkleur, het knappe figuur, werden dan nog zeer aangenaam aangevuld met een reeks hoge C’s en zelfs een D. Ook Dandini werd door de vlotte bariton Alberto Albarran zeer jeugdig en fris vertolkt. Tot slot noemen we nog de bassen Damon Nestor Ploumis in de zeer expressieve bufforol van Don Magnifico en José Gallisa met een prachtig geluid en een waardige uitstraling als Alidoro. In de diverse ensembles waren kleine te verwaarlozen ongelijkheden. Het orkest onder leiding van Màrton Terts verklankte zeer stijlvol deze sprankelende Rossini-partituur, hoewel soms een beetje te sterk voor sommige zangers, vooral in de eerste acte.
Het was voor ons puur genot deze uitvoering in Bremen bij te wonen.

Er zijn te Bremen geen verdere voorstellingen van “La Cenerentiola” gepland.
Het seizoen sluit met een reeks concertante uitvoeringen van “Turandot” in open lucht.

H.V. (Gepubliceerd op 27/5/2010)

Foto's van boven naar onder:
1) Dandini (Alberto Albarran), Angelina (Nadja Stefanoff) en Don Magnifico (Damon Nestor Ploumis)
2) Don Magnifico (Damon Nestor Ploumis), Tisbe (Barbara Buffy), Clorinde (Steffi Lehmann), Don Ramiro (Benjamin Bruns), Angelina (Nadja Stefanoff), Alidoro (José Gallisa) en Dandini (Alberto Albarran)
Copyright foto's © Jörg Landsberg.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND