RECENSIES

“RISURREZIONE”(AUFERSTEHUNG)

Opera in vier bedrijven van Franco Alfano op een libretto van Cesare Hanau naar de gelijknamige roman (“Opstanding”) van Leo Tolstoi. Het werk werd voor het eerst opgevoerd in het Teatro Vittorio Emanuele te Turijn op 30 november 1904. We zagen op 17 april 2010 de première van een nieuwe productie van deze minder bekende opera in het Mittelsächsisches Theater te Freiberg.

Het Mittelsächsisches Theater, dat opvoeringen geeft in Freiberg en Döbeln, wil zich graag profileren met zogenaamde “opgravingen”, een praktijk die in het seizoen 1998/99 begon met “Der Trompeter von Säckingen” van Nessler. Ondertussen werden al heel wat vergeten werken van onder het stof gehaald, zoals “Rolands Knappen” van Lortzing of “Die Vögel” van Braunfels. De klemtoon is daarbij verschoven van de negentiende naar het begin van de twintigste eeuw. Dit seizoen werd geopteerd voor de opera “Risurrezione” van Franco Alfano.
Franco Alfano is vandaag enkel nog bekend als de componist die na Puccini’s overlijden diens opera “Turandot” van een finale voorzag. Nochtans heeft Alfano zelf een twaalftal opera’s geschreven, waarvan op dit moment enkel nog “Cyrano de Bergerac” gespeeld wordt op verzoek van bekende tenoren zoals Roberto Alagna en Placido Domingo. Ooit was het anders. Hoewel nooit echt populair in zijn geboorteland - misschien zit zijn sympathie voor Mussolini daar voor iets tussen - kenden zijn werken, en dan vooral “Risurrezione”, redelijk wat bijval. In de jaren zeventig waren er nog een aantal voorstellingen door de bekende sopraan Magda Olivero, die overigens dit jaar haar honderdste verjaardag viert. Alfano is een typisch product van de verismo-school. In zijn muziek overheersen dramatische effecten en emotionele uitbarstingen op melodische schoonheid. Het verhaal omvat eigenlijk drie fases uit het leven van Katyusha, een dienstmeisje dat verliefd is geworden op de prins Dmitri. Alfano slaagt er wonderwel in om elk van deze fases muzikaal een gepaste klankkleur mee te geven, zodat bijna vier “mini-opera’s” ontstaan.
Het Mittelsächsische Theater heeft geopteerd om de opera te geven in de Duitse versie die Alfred Brüggemann maakte voor opvoeringen in de Berlijnse Volksoper in 1938. De theaterleiding gaat er van uit dat hun publiek niet uit “die-hard” operafans bestaat, maar uit een mengeling van muziek- en dramaliefhebbers. Door de vertaling wint de opera inderdaad aan dramatische kracht voor een Duits publiek, vooral ook omdat het gaat om een aangepaste tekst en niet om een letterlijke vertaling van het originele libretto. Bovendien maken de kleine dimensies van het theater dat elk woord dat op het toneel gezongen wordt perfect verstaanbaar is. En hoewel we voor de voorstelling zo onze twijfels hadden over deze keuze, moeten we toegeven dat het resultaat onze verwachtingen overtrof: op geen enkel moment leken de Italiaanse muziek en de Duitse tekst met elkaar in conflict te komen. In tegendeel, het zorgde af en toe voor een spankracht die een voorstelling ongemeen boeiend kan maken.
De grote troef van een kleiner gezelschap zoals dat van het Mittelsächsisches Theater ligt in het teamwerk. Dat bleek ook duidelijk bij deze voorstelling van “Auferstehung”. Het enthousiasme waarmee regisseur Judica Semler en vooral dirigent Jan Michael Horstmann deze productie op poten hebben gezet, heeft ook de protagonisten aangetast en is op elk moment voelbaar in de zaal. Horstmann geeft aan het hoofd van de Mittelsächsische Philharmonie een gedreven, technisch bijna perfecte lezing van Alfano’s partituur. Bovendien slaagt hij erin om, ondanks het feit dat er in het Duits gezongen wordt, zijn vertolking een “italianità” mee te geven die we zelden aantroffen in een Duits theater – wat ons dan eigenlijk weer een beetje doet betreuren dat niet voor de originele Italiaanse versie geopteerd werd. Semler zorgde voor een enscenering die gelukkig geen raakpunten heeft met het moderne regietheater. In een eenheidsdecor van grijze wanden die door kleine aanpassingen achtereenvolgens een kamer, een stationshal, een vrouwengevangenis en Siberië moeten uitbeelden, slaagt zij er in om haar solisten om te vormen tot geloofwaardige personages binnen Tolstoi’s drama. En is dat uiteindelijk niet de kerntaak van de regisseur?
De zangpartijen waren bovendien meer dan redelijk bezet. We denken dan in de eerste plaats aan Lilia Milek die uitblonk als Katyusha. Niet alleen vocaal kon zij het nodige gevoel in haar vertolking leggen, ze is ook een echt scènebeest dat elk facet van haar personage, en de duidelijk aanwezige psychologische evolutie ervan, geloofwaardig weet te maken. Toch houden we ons hart vast. Deze jonge sopraan, die kort voor de première moest invallen wegens ziekte van Katharina Wingen, heeft een grote breuk tussen haar registers. Bovendien weerhoudt haar temperament haar ervan om haar zang te doseren.
Erg genietbaar was ook de prestatie van Christian S. Malchow als haar tegenspeler prins Dmitri. Hij is geen groot acteur, maar weet zijn beperkingen op dat punt uitstekend te compenseren door een zang vol subtiliteit. Zijn arioso in het derde bedrijf was één van de aangrijpendste momenten van de avond. Niet helemaal op het zelfde niveau vonden we de prestatie van Guido Kunze als Simonson. De stem heeft een mooi timbre, maar bij de minste forte-passage verliest ze alle glans. Nochtans werd zijn eerder korte rol door Alfano met prachtige muziek bedacht, waardoor deze handicap meer ging opvallen. Onder de talrijke andere rollen waren er verscheidene dubbele bezettingen. Opvallend vonden we daar de prestatie van Susanne Engelhardt die in elk bedrijf een ander personage neerzette zonder een moment de geloofwaardigheid aan te tasten.
We waren aangenaam verrast door de kwaliteit en het enthousiasme dat we terugvonden in deze productie van “Auferstehung” en kijken met ongeduld uit naar de volgende “opgraving” van het Mittelsächsisches Theater.
Er zijn nog voorstellingen te Freiberg op 25, 27 april 2010 en te Döbeln op 8 mei 2010.
H.D. (Gepubliceerd op 20/4/2010)

Foto's van boven naar onder:
1) Lilia Milek als Katyusha en Christian S. Malchow als Dmitri.
2) Kathrin Moschke, Lilia Milek als Katyusha en Susanne Engelhardt.
3) Lilia Milek als Katyusha en Christian S. Malchow als Dmitri.
Copyright foto's © Detlev Müller.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND