RECENSIES

"IL TABARRO" & "PAGLIACCI"

“IL TABARRO”: opera in één bedrijf van Giacomo Puccini op een libretto van Giuseppe Adami naar een toneelstuk van Didier Gold. Het werk kende zijn eerste uitvoering in de Metropolitan Opera te New York op 14 december 1918. We waren aanwezig op een uitvoering in het Theater Hagen op 20 september 2009.

Samen met “Suor Angelica” en “Gianni Schicchi” vormt “Il Tabarro” een drieluik. Het gebeurt tegenwoordig echter steeds vaker dat theaters zich enige vrijheid permitteren bij het combineren van éénakters. Zo werd in Hagen “Il Tabarro” gekoppeld aan Leoncavallo’s “Pagliacci”. Geen onlogische zet, daar beide werken eigenlijk mooie voorbeelden zijn van verisme. Bovendien krijgt het publiek op die manier op één avond zowel een repertoirestuk als een minder gespeeld werk te zien.
“Il Tabarro” is zeker geen gemakkelijke opera. Hoewel de hand van Puccini herkenbaar in de muziek aanwezig is, is er weinig plaats voor de typische meeslepende melodieën en de befaamde passionele aria’s. Geen romantische liefdesrelatie, geen exotische locaties maar wel het harde leven van de werkman. Dat weerhoudt Puccini er niet van om één van zijn meest dramatische partituren te schrijven waarbij het drama meer dan ook centraal staat.
Parijs, begin 20e eeuw. Giorgetta, de vrouw van schipper Michele, heeft een affaire met de dekknecht Luigi. Ze willen er ’s avonds samen vandoor gaan. Wanneer de kust veilig is zal Giorgetta een lucifer aanstrijken. Michele, die al langer vermoedt dat zijn vrouw het met een ander doet, beklaagt zich met een jongere vrouw getrouwd te zijn. Wanneer hij zijn pijp aansteekt komt Luigi, die denkt dat Giorgetta het afgesproken signaal gegeven heeft, aan boord en wordt overmeesterd door Michele. Wanneer Luigi onder dwang toegeeft dat Giorgetta en hij geliefden zijn, steekt Michele hem neer, en verstopt het lijk onder zijn jas. Wanneer Giorgetta op het dek komt zoekt ze troost bij Michele, die haar voorstelt om zoals vroeger mee onder zijn jas te komen zitten. Met afgrijzen vindt Giorgetta daar het lijk van haar minnaar.
Het niet zo subtiele verhaal werd door Puccini perfect vertaald naar muziek. Het hoeft dan ook niet te verbazen dat voor “Il Tabarro” zangers nodig zijn die het eerder moeten hebben van hun vocale slagkracht en een goede dictie dan van muzikale verfijning. Op dit vlak voldeed de cast die het Theater Hagen verzamelde globaal genomen zeer goed. Bjorn Waag heeft niet de mooiste stem, maar als Michele weet deze bariton indruk te maken door zijn vocale autoriteit. Hij wordt hierin enkel overtroffen door de tenor Ricardo Tamura die wist te overtuigen in de eerder episodische rol van Luigi en die waarschijnlijk een mooie carrière tegemoet gaat wanneer hij in het juiste repertoire blijft. Dagmar Hesse miste soms wat volume om Puccini’s zware orkestratie te overwinnen (al had dirigent Bernhard Steiner die zijn troepen nogal luid liet spelen hier ook wel wat schuld aan) maar kon ons toch overtuigen als Giorgetta. Ook de kleinere rollen waren meer dan behoorlijk bezet. We denken dan vooral aan Marlyn Bennett als Frugola en Nicolai Miassojedov als haar man Talpa. Enkel Richard van Gemert (is die man een tenor of een bariton?) viel wat uit de toon.
Het Philharmonisches Orchester Hagen stond zoals gezegd onder de leiding van Bernhard Steiner, die wat ons betreft zijn orkest af en toe wat meer in bedwang had mogen houden. Wat zeker niet wil zeggen dat er slecht gemusiceerd werd: Puccini werd alle eer aangedaan, maar iets meer subtiliteit zou het leven van de solisten wat gemakkelijker gemaakt hebben.

Foto's van boven naar onder:
1) Dagmar Hesse als Giorgetta en Ricardo Tamura als haar minnaar Luigi.
2) Bjorn Waag als Michele.
Copyright foto's © Theater Hagen.

“PAGLIACCI”: opera in twee bedrijven van Ruggero Leoncavallo op een libretto van de componist zelf. De creatie vond plaats op 21 mei 1892 in het Teatro dal Verme te Milaan. We woonden een voorstelling bij in het Theater Hagen op 20 september 2009.

“Pagliacci” is het ideale werk voor een beginnende operaliefhebber of voor een eerste kennismaking met het genre: kort, een eenvoudig verhaal zonder onverwachte wendingen, erg dramatisch en bovendien een mooie partituur met bevattelijke, melodieuze muziek en prachtige koorpassages. Ook als doorwinterd operaliefhebber kunnen we telkens opnieuw genieten van dit meesterwerk van het verisme.
We zijn het niet echt gewoon in Duitsland, maar regisseur Norbert Hilchenbach had gekozen voor een traditionele enscenering van deze klassieker uit het repertoire. Geen choquerende beelden, geen gore toestanden, nee, gewoon een dorpspleintje met een geïmproviseerde bühne. Een levendig, mooi geacteerd “toneel-in-toneel”-tafereel zonder onbegrijpelijke toestanden, waar men echt in kon geloven. Of hoe verfrissend een traditionele regie kan zijn.
Wat het vocale aspect van de voorstelling betreft, zijn we iets minder geestdriftig. “Pagliacci” is dan ook niet zo eenvoudig te bezetten. Het verbaasde ons eigenlijk wel dat de tenor Ricardo Tamura in de loodzware rol van Canio het beste element uitmaakte van de rolbezetting, temeer daar de man dezelfde namiddag al de rol van Luigi zong in “Il Tabarro”. Deze nog jonge tenor met Braziliaanse “roots” wist ons te overtuigen met een mooi timbre, een stralende hoogte en voldoende volume en uithoudingsvermogen. Nochtans denken we dat deze sympathieke man vocaal beter tot zijn recht zou komen in een meer lyrisch repertoire.
Als bariton Bjorn Waag in het quasi “sprechgesang” van “Il Tabarro” nog enigszins aanvaardbaar was, vonden wij zijn prestatie als Tonio ronduit onaanvaardbaar. De man verwart roepen met zingen en zijn interpretatie mankeert net als zijn zang elke vorm van nuancering, wat vooral in de proloog pijnlijk duidelijk werd. Jennifer Bird in de rol van Nedda heeft zeker potentieel, maar helaas spelen intonatieproblemen haar maar al te vaak parten, waardoor haar vertolking niet steeds even genietbaar is. In de rol van Silvio gaf de bariton Dorin Mara blijk van veel muzikaliteit, maar helaas is de kwaliteit van de stem wat minder.
Het orkest van de opera van Hagen speelde voortreffelijk onder leiding van Bernhard Steiner hoewel we af en toe een wat meer ingetogen spel geprefereerd zouden hebben. Puik werk ook van het koor dat zelfs in de moeilijkere passages een meer dan behoorlijk niveau haalde.
Al bij al een mooie voorstelling, die door het niet zo talrijk opgedaagde publiek eerder lauw ontvangen werd.

Er zijn in Hagen nog voorstellingen van het tweeluik “Il Tabarro” en ”Pagliacci” op 10, 25 oktober , 1 en 11 december 2009.

Foto's van boven naar onder:
1) Jennifer Bird als Nedda.
2) Ricardo Tamura als Canio.
Copyright foto's © Theater Hagen.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND