RECENSIES

"ZAR UND ZIMMERMANN"

Spieloper van Albert Lortzing (muziek en libretto). Wereldpremière op 22 december 1837 in het Leipzicher Stadttheater (Lortzing zong zelf Peter Iwanow). Première van deze productie op 21 februari 2010 in het Theater Krefeld. Bijgewoonde voorstelling op 25 maart 2010.

De ondertitel die de Theatergemeenschap Krefeld-Mönchengladbach aan "Zar und Zimmermann" geeft is “Die beiden Peter”. Dit maakt het geheel al iets duidelijker. Inderdaad werken twee Russen met die naam op een scheepswerf te Saardam (Zaandam) in Nederland. Eén daarvan (Peter Michaelov) is de Russische Tsaar Peter I die daar incognito werkt om de scheepsbouw te bestuderen. De andere (Peter Iwanow) is een gevluchte deserteur die werkt als timmermansgezel. De Franse gezant, Marquis de Chateauneuf en de Engelse gezant Lord Syndham verschijnen ten tonele, beide op zoek naar de tsaar. Ook de Russische gezant (generaal Lefort) komt erbij. Burgemeester Von Bett leidt het onderzoek, maar zit er ook mee dat zijn dochter Marie verliefd is op Peter Ivanow. Na veel ludieke gebeurtenissen en diverse aria’s en ensembles vertrekt Tsaar Peter terug naar Rusland. De andere Peter krijgt zijn Marie.
De eigenlijke centrale figuur is geen van de Peters, maar wel Burgemeester van Bett, een echte komische bas in de lijn van veel Italiaanse basso-buffo rollen. Deze partij werd vertokt door Christoph Erpenbeck, vol goede bedoelingen. Deze bas heeft zeker veel talent maar zowel vocaal als scenisch bleef de figuur iets te vlak. Waarschijnlijk werd hij niet echt geïnspireerd door regisseur Michael Sturm. We menen wel te kunnen zeggen dat de personenregie over het algemeen nogal zwak was. De bariton Michael Kupfer (Tsaar Peter) heeft een zeer volumineuze stem, maar liet ook enkele mooie piano’s horen. Zijn aria “Sonst spielt’ ich mit Scepter” werd op piano begeleid om een intieme sfeer te creëren. Voor drie strofen was dit wel weinig kleurrijk, omdat de zanger moeite deed ons te doen geloven dat hij het zelf speelde. Bij de andere heren beviel ons de mooie stem van de tenor Martin Koch als Chateauneuf, vooral in de aria “Lebe wohl, mein flandrisch Mädchen”. Peter Iwanow werd goed gezongen door de tenor Markus Heinrich, die ook met veel stijl acteerde. Matthias Wippich (Lefort) en Aldo Tiziani (Syndham) vulden uitstekend aan. Het sextet “Zum Werk das wir beginnen” (alle heren, behalve de Tsaar) was een vocaal hoogstandje als men er overheen stapt dat ze meer onder tafel zaten dan ze zichtbaar waren, gelukkig alleen wanneer ze niet zongen. De enige belangrijke vrouwelijke rol is deze van Marie, die goed gebracht werd door Isabelle Razawi. De regie trachtte van weduwe Browe (Katharina Ihlefeld) een grappige rol te maken (vermoeden we) maar dat ze dan tijdens een aria van de burgemeester een sigaret moet staan roken, waarvan hij dan aan het slot van zijn aria ook een trekje doet, viel ons weer tegen.
De hele opera zou zich moeten afspelen rond 1697, maar de kledij was veel recenter. Het indrukwekkende Chor und Statisterie der Vereinigten Städtische Bühnen Krefeld und Mönchengladbach zong zeer goed (voorbereid door Heinz Klaus) en danste een leuke en passende klompendans (voorbereid door Luis Lay). Sommige andere bewegingen van de solisten en het ensemble deden denken aan operette-evoluties. Dit was wel passend, daar de Spieloper daar niet zo ver af ligt. Denken we maar aan Jacques Offenbach en Arthur Sullivan. Soms liep men echter nutteloos rond, op de tafels en eronder. Het idee van een jongetje, als jeugdige tsaar te laten verschijnen, was niet slecht. Het was ons niet duidelijk wie de drie personen waren die op een moment de keel overgesneden worden en dan later terug verschijnen, wellicht in de gedachten van de tsaar.
De muzikale instudering verzorgde Kenneth Duryea en onze voorstelling werd gedirigeerd door Heinz Klaus. Onder zijn leiding speelde Die Niederrheinischen Sinfoniker met zwier en uitstekend begeleidend.
Een aantal factoren maken het geheel wel aangenaam voor de doorsnee operabezoeker.

Er zijn nog voorstellingen op 1, 14, 15, 23 mei, 25 juni, 6 en 9 juli 2010. Vanaf het speeljaar 2010/11 wordt deze opera eveneens in Mönchengladbach gespeeld.

H.V. (Gepubliceerd op 28/3/2010)

Foto's van boven naar onder:
1) Michael Kupfer (Tsaar Peter) met koor.
2) Christoph Erpenbeck als van Bett samen met Katarina Ihlefeld als weduwe Browe.
Copyright foto's © Stutte.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND