RECENSIES

“DER LIEBESBAZILLUS” (DE LIEFDESBACIL)

Operette van Kostas Yiannides (muziek) en Labros Liavas (libretto). Gecreëerd in het Stadttheater te Stralsund in 1928. Première van deze productie in het Acropol Theater te Athene op 12 december 2009. Bijgewoonde voorstelling op 4 maart 2010.

“Der Liebesbazillus” is een operette die Kostas Yiannides componeerde toen hij in 1928 in Berlijn woonde. Hij was daar een leerling van Kurt Weill en goed bevriend met Nikos Skalkottas. De muziek van die tijd en de kosmopolitische atmosfeer van Berlijn beïnvloedde sterk de taal van deze Griekse componist. Bij de opkomst van het nazisme verhuisde hij naar Athene, waar hij een schitterende carrière kende in het muzikale theater. Hij trad ook op als zanger en in het klassieke genre (als Yiannis Konstantinides).
De operette die wij in het Acropol Theater bijwoonden droeg wel de Griekse titel van “Der Liebesbazillus”, maar was zeker niet het werk dat in 1928 in Duitsland opgevoerd werd. Het was meer een compilatie van fragmenten uit verschillende succesvolle operettes van Yiannides, ook deze die na 1928 in Athene gecomponeerd werden. Deze diverse muzikale nummers werden aaneengepraat om een zekere continuïteit te creëren, maar een echte intrige was er niet. Het concept is niet nieuw. Enkele decennia geleden maakte “Side by side by Sondheim” furore op Broadway en in het Londense West-End. Nochtans was de show niets meer dan een bloemlezing van mooie songs uit de musicals van Stephen Sondheim. Meer recent is “Mama Mia!”, waar wel een nieuwe intrige gecreëerd werd rond oude songs van ABBA.
Voor de show in het Acropol Theater werd blijkbaar de titel “De liefdesbacil” uitgekozen omdat al de operettes en liedjes wel door het facet van de liefde blijken geïnfecteerd te zijn. Het personage dat de muzikale nummers aaneenpraatte was de componist zelf. De vertolker, Nikos Arvanitis, deed dit op een vlotte en charmante manier, maar zong zelf geen enkel nummer. De levenswandel van Yiannides werd smaakvol in beeld gebracht door projecties van oude foto’s, postkaarten, affiches van de eerste opvoeringen en zelfs korte filmfragmenten uit het Berlijn en het Athene van de jaren dertig. Deze projecties werden afgewisseld met luxueuze shows, fragmenten van verschillende operettes, bijna allemaal met koor en dansnummers. Er werd ook mooi gezongen door echte operettestemmen, zoals de sopranen Nina Lotsari en Eliniki Zerbou, de tenor Dimitris Sigalos, de baritons Michalis Katsoulis en Zafiris Koutelieris en de komieke Angelos Papadimitriou.
Het geheel straalde onmiskenbaar een sfeer van nostalgie uit en het zou onverantwoord geweest zijn om daar een avant-garde regisseur op los te laten. Sofia Spyratou en Labros Liavas zorgden voor een enscenering die in de eerste plaats de historische correctheid nastreefde en het showelement met kleurrijke kostuums en dansnummers opluisterden.
Aan het hoofd van een bijzonder vinnig orkest stond de dirigent Paulos Stergiou.
Niettegenstaande wij de Griekse taal absoluut niet beheersen, was voor ons deze avond toch genietbaar, omdat er veel meer gezongen werd dan gepraat. Het was ook een aangename kennismaking met bijzonder melodieuze liedjes van een componist die bij ons zo goed als onbekend is.

Er zijn nog voorstellingen tot 28 maart 2010.

G.M. (Gepubliceerd op 6/3/2010)

Copyright foto's © Stefanos.

TERUG NAAR KEUZELIJST GRIEKENLAND

“CONCERT ATHINAEOS & SHOSTAKOVICH”

Liedcyclus “Ithaki” van Nikos Athinaeos en Symphonie Nr. 8 van Dmitri Shostakovitch door het Staatsorkest van Athene.
Bijgewoond concert in de Megaron Concertzaal te Athene op 5 maart 2010.

Wij woonden de wereldpremière bij van de compositie “Ithaki” van de Griekse toondchter Nikos Athinaeos. Het gaat hier om een cyclus van 6 liederen voor sopraan en bariton op gedichten van Konstantinos Petros Kavafis.
De Griekse dichter Kavafis werd in 1863 geboren in Alexandrië, Egypte, en overleed daar in 1933. Hij wordt tot één van de grootste moderne dichters gerekend. Hij heeft niet één bundel gepubliceerd en leefde in een strikt isolement. Pas na zijn dood, in 1935, werd zijn werk, dat hij op losse bladen schreef en uitsluitend aan goede vrienden ter lezing gaf, gebundeld en uitgegeven.
Dit gedicht, genoemd naar het eiland Ithaka, is een aansporing om naar de werkelijk belangrijke dingen in het leven te zoeken.(Jan Bontje).
Het symfonisch orkest van Athene stond onder leiding van de componist. De sopraan Kassandra Dimopoulou en de bariton Tasis Christogiannopoulos vertolkten de zes gedichten. De bariton begon en eindigde op een heel heldhaftige en krachtige wijze terwijl de sopraan meer op een bezinnende manier de gedichten interpreteerde. De harmonische A-B-A vorm werd zo duidelijk, inhoudelijk bleek ons Grieks onvoldoende. Het orkest volgde nauwgezet de aanwijzingen van Nikos Athinaeos. Wij hoorden reminiscenties aan de grote orkestwerken uit het verleden en naar het einde toe, was zelfs Gustav Mahler in de buurt.
Zoals overal ter wereld schijnt de componist geen “sant in eigen land” te zijn. De zaal was met moeite voor de helft gevuld. Na elk lied werd er geapplaudisseerd waardoor de sfeer steeds verstoord werd. Er waren ook luisteraars die de zaal verlieten, de dames met veel lawaai door hun super hoge hakken. Het moet ons van het hart. Een kenmerk van het Griekse concert- en operaleven is dat de meeste bezoekers binnen komen, als de voorstelling al bezig had moeten zijn. In feite is dit een grove belediging voor de luisteraars die braafjes op tijd op hun plaats gaan zitten. De Grieken zijn een trots volk, maar zij hebben slechts aandacht voor hun eigen ego.
Maar wie is nu feitelijk deze Nikos Athinaeos?
Hij is geboren in Khartoem (Soedan) in 1946 uit Griekse ouders. Hij studeerde klavier, compositie en dirigeren zowel in Griekenland als in Duitsland. In 1978 begon hij zijn muzikale carrière in Mannheim en nadien volgden verschillende Duitse steden. Vanaf 1981 werd hij gastdirigent in Athene en Thessaloniki. In heel Europa doet hij gastoptredens. Sinds 2000 is hij de leider van het nieuw opgerichte Staatsorkest van Athene en sinds 2004 is hij ook verbonden met de Griekse Nationale Opera.
Na de pauze kregen we de achtste symfonie van Dmitri Shostakovich te horen. Deze compositie werd geschreven in de zomer van 1943 en voor het eerst opgevoerd op 4 november van hetzelfde jaar onder leiding van Yevgeny Mravinsky. Het is een expansief, emotioneel opus met monumentale muzikale thema’s waardoor deze symfonie tot een beklemmende climax gestuwd wordt. De werken van deze componist weerspiegelen steeds het drama van het menselijke bestaan.
Het orkest liet ons een vertolking horen waardoor we nu en dan naar adem moesten happen. Elk muzikale groep volgde de dirigent moeiteloos en musiceerde kennelijk ook met plezier. Elke solist genoot zichtbaar van de eisen die gesteld werden om deze indringende compositie te verklanken. Het Staatsorkest van Athene had het zich niet gemakkelijk gemaakt met de keuze van deze symfonie, maar ze bewezen over heel wat capaciteiten te beschikken.
Het was spijtig dat er zo weinig volk in de zaal was. Een overdonderend applaus was het minste dat de luisteraars aan het orkest en de dirigent konden aanbieden.

P.T. (Gepubliceerd op 7/3/2010)

GOOGLE VERTALING IN HET GRIEKS

TERUG NAAR KEUZELIJST GRIEKENLAND

“LA TRAVIATA”

Opera van Giuseppe Verdi op een libretto van Francesco Maria Piave, gebaseert op, "La dame aux camélias" van Alexandre Dumas fils. Gecreëerd in het Teatro La Fenice te Venetië op 6 maart 1853. Bijgewoonde première door de Greek National Opera in het Olympia Theater te Athene op 12 maart 2010.

Het was de bedoeling dat de opera “Emilia di Liverpool” van Gaetano Donizetti zou gespeeld worden en ons verblijf in Athene was er ook op berekend om een opvoering van deze rariteit bij te wonen. Uiteindelijk werd deze opera van het programma afgevoerd wegens de economische crisis. Wij waren benieuwd of er aan een andere opera gedacht was. En ja, “La Traviata” van Giuseppe Verdi werd ons aangeboden. Voor de lezers moeten we de inhoud van deze wereldberoemde compositie alleszins niet meer vertellen.
Wij waren best tevreden, beter iets dan niets, maar welke solisten zouden we te horen krijgen? Tenslotte zit dit werk in onze oren met de beste zangers en dirigenten ter wereld en dan willen we nog niets zeggen over de regie, het orkest en het koor. We weten ook dat topzangers jaren op voorhand volgeboekt zijn, dus waarschijnlijk kregen we vertolkers van eigen bodem, maar dat kan soms meevallen.
Toen we het orkest hoorden stemmen, wisten we al een beetje wat ons te wachten stond. We waren niet in de Nationale Opera van Athene, we waren verzeild geraakt in een provinciaals theatertje.Toen het doek opging, kregen we een grandioos, maar ouderwets stoffig decor te zien. Ook de kledij was uit de tijd van maestro Giuseppe Verdi. Regisseur Nikos E. Petropoulos heeft blijkbaar nog nooit gehoord van personenregie. Dus moesten we onze aandacht richten op de dirigent en de zangers. Elias Voudouris was een dirigent met schwung, die niet alleen de zangers en het koor aanmoedigde, maar die ook zijn orkest vooruit moest krijgen. In deze opgave slaagde hij glorieus. Maar alles klonk zo ruw en zo hard, van doseren scheen de dirigent precies nog nooit gehoord te hebben. Of waren de orkestleden technisch niet in staat zacht te spelen?
Wat de zangers betreft hebben we wel wat meer genuanceerde opmerkingen. De sopraan Elena Kelessidi als Violetta is een zangeres met een tamelijk scherp zangtimbre. Zij kon haar bravoure aria uit de eerste akte min of meer feilloos vertolken. Maar de collatuurligging was heel wat noten te ver gegrepen voor deze jonge zangeres. In de tweede akte begon ze op haar stembanden te zingen, voor een lyrische sopraan geeft deze akte nochtans technisch minder problemen. Dit euvel is niet verdwenen tot aan Violetta’s dood in de laatste akte. Zij had enkele mooie piano’s en er waren ontroerende momenten, maar haar vertolking was vocaal niet echt overtuigend.
Antonis Koroneos was geen vijfsterren tenor, maar zijn stem had het juiste timbre en hij handhaafde zich niet zorgloos, maar toch geslaagd in de rol van Alfredo. Zijn vader Giorgio Germont, gezongen door Dimitri Platanias, liet zijn baritonale weelde horen in de tweede akte. Hij was veel te jong om een geloofwaardige vader uit te beelden, maar zijn figuur leende zich honderd procent voor de eisende bourgeois. De mezzosopraan Lydia Angelopoulou verklankte waardig de rol van Flora, een collega van Violetta. Opvallend was ook de sonore bariton Pavlos Sampsakis als de baron. Het koor imponeerde door het aantal decibels die zij produceerden in de ensembles van de eerste en derde aktes. Ook de balletinterventies waren tamelijk accuraat.
Het was een hele inspanning om objectief de muziek van Giuseppe Verdi naar waarde te schatten gezien de wisselvallige kwaliteit van de medewerkers.
En dan hebben we het nog niet gehad over de toeschouwers. Voor ons waren twee mannen voortdurend aan het fluisteren. Op onze rij zat een oude man met een wandelstok die hiermee geregeld de maat stampte. Toen hij erop gewezen werd dat hij stoorde, stopte hij, maar dan begon hij mee te zingen. De rij achter ons werden de bekende deuntjes ook mee geneuried (en dat zijn er heel wat in La Traviata!).
Met de beste wil van de wereld was het moeilijk om ontspannen te genieten van deze voorstelling.
Zelfs het applaudisseren was een rommeltje. De Grieken hebben nog een lange weg te gaan in de gedragscode van de hedendaagse operawereld.

P.T. (Gepubliceerd op 13/3/2010)

Foto's van boven naar onder:
1) Vassiliki Karagianni als Violetta (in de alternatieve bezetting), Antonis Koroneos als Alfredo en Ensemble.
2)  Dimitri Platanias als Giorgio Germont en Elena Kelessidi als Violetta.
3) Ensemble in de derde akte.
Copyright foto's © Stefanos.

GOOGLE VERTALING IN HET GRIEKS

TERUG NAAR KEUZELIJST GRIEKENLAND

"THEODORA”

Oratorium van Georg Friedrich Händel (muziek) en Thomas Morell (libretto). Gecreëerd in het Theatre Royal Covent Garden te Londen op 16 maart 1750.
Bijgewoonde uitvoering in de Alexandra Trianti Hall van de Megaron Concertzaal te Athene op 13 maart 2010.

Na meer dan dertig jaar, van 1710 tot 1741, het Londense operapodium gedomineerd te hebben, begon het publiek genoeg te krijgen van Händel’s Italiaanse opera’s. De componist had fel te kampen met zijn rivalen Bononcini en Porpora, had grote moeite om goede zangers uit Italië te betrekken en is ze enkele malen zelfs ter plaatse gaan rekruteren. Deze zangers maakten hem bovendien het leven zuur door hun onmogelijke kuren en hoge honoraria. Ten slotte waren de ensceneringkosten voor opera’s bijzonder duur. Al deze factoren hebben er toe bijgedragen dat Händel zich definitief van de opera afkeerde en zijn heil zocht in het oratorium.
De 18e eeuwse opera werd geteisterd door verstikkende conventies, zoals de da capo aria’s en de minieme bijdragen van het koor. In het oratorium was hij van dergelijke conventies bevrijd. In zijn dramatische oratoria combineerde Händel het beste van twee werelden. In feite waren deze oratoria niet-scenische opera’s, die ook toneelaanwijzingen bevatten, waar de helft van de aria’s geen da capo’s meer hadden en waar een belangrijke taak voor het koor was weggelegd en zelfs in de actie betrokken werd. Zo stelt in ”Theodora” het koor afwisselend de Romeinen en (vaker) de Christenen voor die reageren op de handeling van de solisten en hun gevoelens van sympathie of afkeer uitdrukken. Zoals in al zijn dramatische werken, weet Händel dit in “Theodora” met meesterlijke muzikale middelen te verklanken.
Het oratorium gaat over de Christelijke Prinses Theodora, die tot een tempel prostituee veroordeeld wordt door Valens, de Romeinse bevelhebber van Antiocha, omdat zij weigert hun goden te aanbidden. Didymus, een Romeinse soldaat die zich tot het christendom bekeerd heeft, tracht haar te redden. Het stuk heeft een tragisch einde want zowel Didymus als Theodora worden voor hun geloof ter dood veroordeeld.
De uitvoering die wij bijwoonden werd aangekondigd als halfscenisch. Wij waren bij het betreden van de zaal aangenaam verrast dat het orkest in de orkestbak aan het stemmen was. Het bleek inderdaad een honderd procent scenische opvoering, zonder decors, maar met bijzonder suggestieve projecties en in hedendaagse kledij. Er werd ook geacteerd met een goede personenregie. Verantwoordelijke voor het geheel was Paris Mexis.
Zo luid en ongenuanceerd “La Traviata” de dag ervoor klonk, zo ingetogen en discreet was de muzikale uitvoering door het Kamerata Orkest van de Vrienden van de Muziek onder leiding van George Petrou. Het was een weinig boeiende uitvoering, rommelig in de sinfonia, levenloos en vaak met slepende tempi bij het begeleiden van de aria’s, zonder dramatische lading, mijlen ver verwijderd van wat wij van René Jacobs en enkele andere barokspecialisten gewoon zijn.
Ook de solisten kwamen moeilijk uit de verf en zongen bijzonder beheerst, vaak bijna onhoorbaar. Of is de akoestiek van de Trianta Hall zo slecht in vergelijking met de oude Olympia zaal? Een groot tekort aan virtuositeit was hoe dan ook het algemeen kenmerk van deze voorstelling.
De sopraan Emanuela Galli ontplooide de juiste stijl voor de omvangrijke rol van Theodora, maar het was vooral de mezzosopraan Kristina Hammarstroem die ons in de rol van Didymus wist te bekoren. De basbariton Yiannis Yiannissis was als de heerser Valens de enige die wat bravoure in zijn aria’s wist te leggen en wat afwisseling bracht van het saaie geklaag van de Christenen. Ook het koor was trouwens aantrekkelijker als zij de Romeinen mochten uitbeelden…
Er werd ook fijnzinnig en met stijl gezongen door de mezzosopraan Irene Karayianni als Irene, de vertrouwelinge van Theodora. De tenors Jason Darnell en Vangelis Angelakis vervolledigde de bezetting als Septimus en een bode.
De ruime zaal was zo goed als vol voor dit nochtans niet zo boeiende oratorium van een componist die toch helemaal geen affiniteit heeft met Griekenland. Het publiek bleek ook wat meer gedisciplineerd dan bij de opvoering van “La Traviata”…
Waarom de voorstelling van dit lange opus pas om negen uur begon, terwijl de andere (kortere) concerten om acht uur dertig startten en de operavoorstellingen om acht uur, is ons een raadsel. Middernacht was ver voorbij toen de laatste noten klonken.

G.M. (Gepubliceerd op 14/3/2010

Foto's van boven naar onder:
1) George Petrou en het Kamerata Orkest van de Vrienden van de Muziek.
2) Kristina Hammerstroem.

GOOGLE VERTALING IN HET GRIEKS

TERUG NAAR KEUZELIJST GRIEKENLAND