RECENSIES

“GEGEN DIE WAND”

Opera van Ludger Vollmer naar de gelijknamige film van Fatih Akin. Libretto van de componist naar een idee van Dorothy Szalma. Gecreëerd in het Theater Bremen op 28 november 2008. Première van deze productie in het Theater Hagen op 26 februari 2011. Bijgewoonde voorstelling op 20 mei 2011.

De film “Gegen die Wand” (2004) van de Turks-Duitse regisseur Fatih Akin gaat niet over migrantenproblematiek. Het is een liefdesverhaal waarbij de nadruk gevestigd wordt op de innerlijke conflicten van de protagonisten en op hun zoektocht naar zichzelf.
De inhoud van de opera is trouw gebleven aan deze van de film. Wij vertellen waarover het gaat. Het hoofdpersonage is Cahit Tomruk. Hij werkt als glazenophaler in een bar en vult de rest van zijn leven met drank en de nodige porties verdovende middelen. Hij is van Turkse afkomst, maar zijn moedertaal is er één die hij nauwelijks spreekt. Op een avond wil hij een einde maken aan zijn uitzichtloos leven en rijdt met zijn auto tegen een muur: “Gegen die Wand”. Na verzorging in het ziekenhuis, wordt hij benaderd door de mooie Sibel, die hem vraagt met haar te trouwen. Cahit wijst haar af, maar na een zoveelste zelfmoordpoging van Sibel geeft hij toch toe. Ze zullen louter een verstandshuwelijk hebben, waarin ze niet mét, maar langs elkaar heen leven. Waarom wil de Turkse Sibel trouwen met de zwaar afgetakelde Cahit? Zij is een vrijgevochten vrouw, die een tamelijk losbandig leven leidt en dat wordt fel bekritiseerd door haar conservatieve ouders. De enige manier om daar aan te ontkomen is het ouderlijk huis te verlaten en om dat te verwezenlijken, dient ze een geschikte kandidaat te vinden. Cahit voldoet aan de eisen, hij is immers van Turkse afkomst en aangezien hij geen interesse in haar toont, kan ze verder gaan met haar plannen: uitgaan, drinken, roken en met zoveel mogelijk mannen het bed delen.
Maar dan komt de ommekeer: er groeit een band tussen de twee en wanneer deze omslaat in liefde, neemt hun leven een melodramatische wending. Vanaf dit punt wordt het verhaal een regelrechte tragedie met gewelddadige scènes. Bij een caféruzie doodt Cahit zijn tegenstander en geraakt hierdoor in de gevangenis. Sibel wordt genegeerd door haar ouders, geraakt in de prostitutie en wordt nog op het nippertje van een regelrechte ondergang gered door haar nicht Selma, die haar meeneemt naar Istanbul. Na zijn vrijlating komt Cahit haar daar opzoeken. Zij bedrijven voor het eerst de liefde als man en vrouw en verlaten elkaar dan definitief.

Wij gingen de opera zien en beluisteren met de film in het achterhoofd en waren aangenaam verrast over de manier waarop het werk hier vorm gegeven werd. In de eerste plaats door de muziek van Ludger Vollmer die zich verregaand liet inspireren door traditionele Oosterse klanken, inclusief het exotische instrumentarium. Maar ook de scenische visie bekoorde ons. Waar de film nogal expliciet realistisch was met vele naaktscènes, opteerde regisseur Norbert Hilchenbach voor een bijzonder sobere benadering. Een decor was er niet en de grijze, kale achterwand van het podium werd enkel gebruikt voor de projectie van de Duitse en de Turkse boventiteling. Deze soberheid werd gecompenseerd door een zeer sterke personenregie, waarbij veel gesuggereerd werd zonder écht platvloers te worden. De personages waren goed getypeerd, vooral de krachtige bariton Radoslaw Wielgus als Cahit zag er uit als een echte “loser”. De vaak langoureuze en meeslepende zang van Sibel werd mooi verklankt door de Duitse mezzosopraan Kristine Larissa Funkhauser. De sonore bas Michail Milanov was de vader van Sibel en de mezzosopraan Marilyn Bennett gaf gestalte aan de moeder. In vergelijking met de film, was de actie nogal fragmentarisch en het was de taak van Seref, Cahit’s vriend, om als een troubadour deze losse stukken aan elkaar te praten. De dictie en de stemresonantie van Robert Schartel waren hiervoor echter niet ideaal en aangezien de Duits gesproken teksten enkel in het Turks boventiteld werden, ging er voor ons nogal wat van zijn vertelling verloren.
Kleinere parijen werden vertolkt door de luide, scherpe tenor Svetislav Stojanovic als Sibel’s broer, de heldere sopraan Marion Cast als Selma en de tenor Richard van Gemert als een barkeeper. Het koor van het Theater Hagen en de vele kleine rollen klonken voortreffelijk.
Het Philharmonisches Orchester Hagen zat op een verhoogd podium, achter de scène en dirigent Andres Reukauf was voor de zangers enkel te zien via monitors.

De voorstelling die wij bijwoonden was al de achtste van de reeks en de zaal was zeer goed gevuld door een vooral jong publiek, waarbij de vele Turken opvielen. Onze vrees dat het een onrustige voorstelling zou worden, was echter ongegrond.
Een sterke voorstelling die wij zeker kunnen aanraden, al vonden wij het bravogeroep en het gejuich bij het slot toch wat overdreven.

Er zijn nog voorstellingen op 26 mei, 11, 18 juni en 5 juli 2011.

G.M. (Gepubliceerd op 22/5/2011)

Foto's van boven naar onder:

1) Radoslaw Wielgus als Cahit en Kristine Larissa Funkhauser als Sibel.
2) Kristine Larissa Funkhauser als Sibel en Ensemble.
3) Radoslaw Wielgus als Cahit, Robert Schartel als Seref, Michail Milanov als Yunus Güner, Sibel's vader, Svetislav Stojanovic als Yilmaz Güner, Sibel's broer en Marilyn Bennett als Birsen Güner, Sibel's moeder.

Copyright foto's © Kühle.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND

“TURANDOT”

Opera in drie bedrijven van Giacomo Puccini (muziek) en Giuseppe Adami & Renato Simoni (libretto), voltooid door Franco Alfano. Wereldpremière op 26 april 1926 in het Teatro alla Scala te Milaan. Première van deze concertante productie in het Theater Hagen op 4 juni 2011. Bijgewoonde voorstelling op 1 juli 2011.

Voor de eerste maal zagen wij een concertante uitvoering van deze opera. Eigenlijk was het een “semi-concertante” uitvoering te noemen, daar de bewegingsregie van de solisten en het koor deze voorstelling zeer aanvaardbaar maakten. De manier waarop deze op en af het podium kwamen, was zeer doordacht en in de geest van het werk. De koren kwamen soms opzij staan, sloten soms in het midden aan, gingen dan weer af om even later achter het orkest plaats te nemen, naargelang de behoefte van de muziek.

Het bekende verhaal van “Turandot” helemaal vertellen, zal wel overbodig zijn, daarom eventjes in het kort een opfrissing: De trotse prinses Turandot wil alleen maar huwen met een kandidaat die haar drie raadsels kan oplossen. Er is tot hiertoe nog niemand in geslaagd en zij werden allen ter dood gebracht. Wanneer Kalaf een beeltenis van haar ziet, wordt hij op slag verliefd en besluit dan ook zich kandidaat te stellen. Zijn blinde vader Timur en Liu, de begeleidster van Timur, trachten hem te overtuigen zich niet aan de proef te onderwerpen, maar het baat niet en hij slaat drie maal op de gong om zich aan te bieden. Maar wat nog nooit gebeurde: Kalaf vindt de antwoorden op de drie vragen van Turandot. Deze weigert met hem te trouwen, maar haar vader dwingt haar toch. Kalaf stelt dan één vraag als tegenvoorwaarde, “Wie ben ik?” Uiteindelijk komen ze toch bij elkaar.

Alle stemmen waren geschikt voor hun diverse zangpartijen en konden zelfs op een sobere wijze veel uitdrukking uitstralen. Een goed voorbeeld waren de drie mandarijnen en verder de passie van Kalaf, Turandot en de innigheid van Liu.
De rol van Kalaf werd vertolkt door de tenor Emmanuel di Villarosa, een figuur tussen Pavarotti en Gigli met een schitterende stem à la Franco Corelli. Zoals deze laatste, zong hij in de finale van eerste acte driemaal het woord Turandot en hield de laatste noot aan tot lang na zijn drie gongslagen. Het publiek barstte ook uit in een ovatie na zijn “Nessun dorma” maar zoals in de partituur voorzien, speelde het orkest gewoon verder. De fantastische sopraan Rachael Tovey, met een Wagneriaans figuur, zong de titelrol. Haar krachtige stem met veel nuances was heerlijk om te beluisteren. Zij en ook Kalaf lieten zelfs mooie piano’s horen. De rol van Liu werd ook zeer mooi en beheerst gezongen door Stefania Dovhan, met een duidelijke inleving in de partij. Het trio Ping, Pang en Pong kwam zeer ludiek over qua gelaatsuitdrukkingen en houding. Zij werden gezongen door Raymond Ayers, Richard van Gemert en Jeffery Krueger. Timur, de vader van Kalaf, werd zeer waardig vertolkt door Frank van Hove. Tenslotte hoorden wij nog Thomas Scheier als de keizer en Radoslaw Wielgus als een mandarijn.

Het operakoor, extrakoor en jeugdkoor van het Theater Hagen, voorbereid door Wolfgang Müller-Salow en Caroline Piffka, waren bevredigend op alle gebied: zang, beweging en houding. Het Philharmonisch Orkest Hagen speelde indrukwekkend en zuiver onder de gepassioneerde, maar toch beheerste leiding van Florian Ludwig.

Aan het einde kwam voor allen een bijna eindeloos, ovationeel en verdiend applaus uit de volledig gevulde zaal.

Volgend seizoen viert men 100 jaar opera in het huidige operagebouw, dat nu nog eventjes in de steigers staat voor een grondige renovatie. Het nieuwe seizoen opent op 3 september 2011 met “Die Fledermaus” van Johann Strauss.

H.V. (Gepubliceerd op 7/7/2011)

Foto's van boven naar onder:

1) Koor, kinderkoor en orkest.
2) Raymond Ayers (Ping), Richard van Gemert (Pang), Jefferey Krueger (Pong), Emmanuel di Villarosa (Kalaf),Stefania Dovhan (Liu) en Orlando Masson of Rainer Zaun (Mandarijn).
3) Rachael Tovey als Turandot.

Copyright foto's © Kühle.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND