RECENSIES

“MERLIN”

Opera van Isaac Albéniz (muziek) en Francis Burdett Money-Coutts (libretto) gebaseerd op de legende van “King Arthur”. Gecomponeerd tussen 1897 en 1903. Postuum gecreëerd in het Spaans in het Teatro Tivoli te Barcelona op 18 december 1950. Eerste concertante uitvoering van de volledige Engelse versie te Madrid op 20 juni 1998. Eerste scenische opvoering in het Teatro Real te Madrid op 28 mei 2003. Première van deze reeks voorstellingen in het Musiktheater im Revier te Gelsenkirchen op 8 oktober 2011. Bijgewoonde voorstelling op 30 oktober 2011.

Iedereen kent wel de geschiedenis van King Arthur, het zwaard Excalibur en de tovenaar Merlin. Inhoudelijk gaat het steeds over het einde van de heidense tijden en de opkomst van het christendom.

Niet elke operaliefhebber is echter vertrouwd met het werk van Isaac Albeniz. Daarom geven we graag een beetje informatie.

Isaac Albeniz is vooral bekend om de “Iberia Suite” en zijn veelvuldige werken voor klavier. Zijn naam wordt zelden met “opera” geassocieerd, al is hij de toondichter van niet minder dan vijf opera’s: “The magic opal” (Londen, 1893), “Henry Clifford” (Barcelona, 1895), “San Antonio de la Florida”, “Pepita Jiménez” (Barcelona, 1896) en “Merlin”.

Deze “Merlin” was bedoeld als eerste luik van de trilogie “King Arthur”. Het tweede deel, “Lancelot” bleef onvoltooid en van “Guenevere”, het derde deel, bestaat enkel het libretto. De stuwende kracht achter dit project was de beschermheer en bankier Francis Burdett Money Coutts (een uitgelezen naam voor een bankier!) die tevens de libretti schreef. Het was de bedoeling de Engelse Opera wat nieuw leven in te blazen, maar tot een concrete opvoering kwam het niet. In 1905 vond in de woonst van de Tassel familie te Brussel een uitvoering plaats in een Franse vertaling van Maurice Kufferath, met pianobegeleiding, als voorbereiding voor een reeks opvoeringen in de Muntschouwburg. Deze vonden echter nooit plaats.

Het zou nog een halve eeuw duren voordat “Merlin” zijn première zou beleven te Barcelona in 1950 en dan nog wel op initiatief van de “Club de Futbol Junior”. Musicoloog en dirigent José de Eusebio was echter niet tevreden met deze in het Spaans gezongen, fel ingekorte versie. Jaren intensief zoekwerk leidden tot de originele en volledige Engelse versie die voor het eerst te Madrid scenisch opgevoerd werd. Vooraf werd het werk al door Decca op CD vastgelegd met het Orquesta Sinfonica de Madrid onder leiding van José De Eusebio. De opname wordt ontsierd door een blatende Placido Domingo (Arthur). De cast is verder ideaal met Carlos Alvarez (Merlin), Jane Henschel (Morgan le Fay) en vooral een sublieme Ana Maria Martinez (Nivian).
De muziek van “Merlin” laat er geen twijfel over bestaan dat Albeniz een fervente bewonderaar van Richard Wagner was. Hij was trouwens één van de stichters van de Wagnervereniging van Barcelona.

Het was de eerste keer dat dit werk in Duitsland werd opgevoerd en dit gebeurde zoals het moest, namelijk in het Engels met Duitse boventiteling. Regisseur Roland Schwab zorgde uiteraard voor een “update” van de inhoud: het gekende stramien, waarbij hedendaagse elementen moesten aanwezig zijn. In de eerste akte stond de auto van Merlin, een Amerikaanse “slee” uit de jaren vijftig, in panne op een betonnen weg met twee rijvakken. In de tweede akte diende deze auto om verslagen soldaten mee te vervoeren. Andere auto’s waren op de weg niet zien, er waren geen files... Merlin was modern gekleed, de andere zangers waren in een kleding van de middeleeuwen. In de derde akte werd gezongen over de meimaand, de lente en de liefde, terwijl Arthur in de sneeuw zat. De bomen wogen zwaar van de winterse neerslag en Arthur was vergezeld van zes spastische “bodyguards. Inhoudelijk vraagt dit werk slechts een mysterieuze sfeer, maar die was in verschillende scènes ver te zoeken. Gelukkig waren er ook mooie momenten, waar de belichting en de juiste pasteltinten voor mooie beelden zorgden.

Zangtechnisch was deze opvoering een zware opgave voor het gezelschap. Over de muzikale leiding van Heiko Mathias Förster kunnen we niet enthousiast zijn. Het orkest klonk te hard, elke sectie was oorverdovend zodat er totaal geen versmelting, geen eenheid te horen was in deze magnifieke partituur. Het koor was niet klein maar slaagde er niet in een coherente voordracht te laten horen. Zij riepen vaak meer dan zij zongen.

Bij de solisten waren gelukkig enkele zangers met klasse. We denken in de eerste plaats aan de sopraan Petra Schmidt in de rol van Nivian. Zij toverde een vrije lyrische klank uit haar keel. Zij betoverde niet alleen Merlin, ook de luisteraars waren in haar ban. De dramatische sopraan Majken Bjerno klonk te weinig gedoseerd in de rol van Morgan le Fay, maar was wel genietbaar op meer ingetogen momenten. De hoofdrol was in handen van de bariton Bjorn Waag. Hij bezit een droge stem waardoor hij minder geschikt is voor de rol van de tovenaar. Koning Arthur werd vertolkt door de tenor Lars Oliver Rühl. In het begin waren we gecharmeerd door zijn baritonaal geluid. Maar al vlug ontdekten we dat hij geen hoge tessituur aankon. In de derde akte schoot er zelfs van zijn stem niets meer over. De aartsbisschop van Canterbury werd gezongen door de welluidende bas Dong Won Seo. Mordred, de zoon van Morgan le Fay, werd met veel kern vertolkt door de bariton Sejong Chang. Deze zanger maakte indruk door zijn knappe zangtechniek. Kleine rollen werden verdienstelijk gebracht door Jeffrey Krueger (Gawain), Joachim G. Maas (King Lot of Orkney), Michael Dahmen (Sir Pellinore), Nikolai Miassojedov (Sir Ector de Maris) en Hongjae Lim (Kay).

Al was deze voorstelling niet van topkwaliteit, we waren toch blij deze prachtige, te weinig opgevoerde opera van Albeniz nog eens te beleven.

Er zijn nog voorstellingen op 4, 6, 19, 25 november, 11 en 22 december 2011.

De opvoeringen in Madrid werden vastgelegd op DVD-Video, in de sublieme enscenering van John Dew en gedirigeerd door José de Eusebio. Solisten zijn o.a. David Wilson-Johnson als Merlin, Carol Vaness als Nivian, maar jammer genoeg met een teleurstellende Eva Marton als Morgan le Fay.

P.T. (Gepubliceerd op 2/11/2011).

Foto's van boven naar onder:

1) Lars-Oliver Rühl als Arthur en Björn Waag als Merlin.
2) Petra Schmidt als Nivian, Majken Bjerno als Morgan le Fay en Sejong Chang als Mordred.
3) Vooraan: Petra Schmidt als Nivian. Achteraan: Majken Bjerno als Morgan le Fay, Sejong Chang als Mordred en Blörn Waag als Merlin.
4) Slotscène.

Copyright foto's © Thilo Beu.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND

“LA GRANDE MAGIA”

Opera in vijf taferelen van Manfred Trojahn op een libretto van Christian Martin Fuchs naar het gelijknamige toneelstuk van Eduardo de Filippo. De wereldpremière had op 10 mei 2008 plaats in de Semperoper te Dresden. We zagen op 15 april 2012 een voorstelling in het Musiktheater im Revier te Gelsenkirchen.

Het Theater im Revier heeft een lange traditie voor wat betreft het brengen van ongekend repertoire. Met heimwee denken we terug aan de talloze belcantowerken die we in dit theater voor het eerst uitgevoerd zagen. Enkele jaren geleden veranderde echter de directie en daarmee ook de klemtoon: nog steeds komen onverwachte titels op de affiche maar de klemtoon is verschoven van de negentiende naar de twintigste en zelfs eenentwintigste eeuw.

“La grande magia” vertelt het verhaal van Calogero di Spelta, die tijdens een goochelshow van Otto Marvuglia zijn echtgenote Marta weggetoverd ziet worden. De vrouw maakt van de gelegenheid gebruik om er met haar minnaar van door te gaan. Otto maakt Calogero wijs dat zijn vrouw in een doos opgesloten zit en deze laatste speelt het spel mee, echter zonder de doos te openen. Als deze situatie zeven jaar later zowat alle personages in de opera tot waanzin heeft gedreven besluit Otto op zoek te gaan naar Marta. Wanneer hij haar terug bij Calogero brengt weigert deze haar te herkennen als zijn vrouw: hij had immers de doos nog niet opengemaakt.

We waren niet onder de indruk van de partituur van Trojahn. Muzikaal stelt deze niet veel voor, ze is eerder een soort begeleiding met beperkte orkestratie met als voornaamste kwaliteit dat ze wat betreft volume de solisten nooit in de problemen brengt. Aan de andere kant zijn de voornaamste zangpartijen aartsmoeilijk. Vooral de hogere stemmen worden vaak tot tegen de limieten van hun bereik gebracht, zo niet daarover. Op een tweetal korte aria’s na beperkt het aandeel van de zangers zich trouwens tot een soort “Sprechgesang”.

Het moet gezegd worden dat het Theater im Revier voor de gelegenheid een prachtige cast heeft verzameld - misschien wel de beste die we in dit theater meemaakten. Net als bij de wereldpremière in Dresden werd de rol van Otto Marvuglia gezongen door de Zweedse bariton Urban Malmberg. Hij ontpopte zich als de ideale zanger-akteur voor deze partij, met een in alle registers homogeen klinkende bariton in de enige rol die door de componist goed uitgewerkt werd. Daniel Magdal wist ons met zijn krachtige stem en hel timbre te imponeren als Calogero di Spelta en Alfia Kamalova haalde het maximum uit de aartsmoeilijke rol van Marta Spelta. In de talloze kleinere rollen hoorden we verdienstelijke tot goede prestaties van onder meer Piotr Prochera als Marcello Polvero en Lars-Oliver Rühl als Oreste Intrugli. William Saetre toonde zich zoals steeds een onweerstaanbare akteur.

Het orkest van het Theater im Revier dat speelde onder de leiding van Lutz Rademacher had niet echt een uitdaging aan de muziek van Manfred Trojahn.

We verlieten het theater met gemengde gevoelens. De artistieke kwaliteit van de uitvoering was prima maar de inspanningen van de medewerkenden toch wat verkwist aan een wat flets werk. En dat terwijl er nog zoveel negentiende- eeuwse parels op herontdekking liggen te wachten…

Er zijn nog voorstellingen op 6, 11 en 26 mei 2012.

H.D. (Gepubliceerd op 18 april 2012)

Foto's van boven naar onder:

1) Ensemble.
2) Alfia Kamalova als Marta di Spelta en Sejong Chang als Mariano d’Albino.
3) Urban Malmberg als Otto Marvuglia en Alexandra Lubchansky als Amelia.

Copyright foto's © Musiktheater im Revier.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND