RECENSIES

”LOTERIA NA MEZOW, CZYLI NARZECZONY NR 69” (LOTERIJ VOOR MANNEN OF VERLOOFDE NR. 69)

Operette van Karol Szymanowski, gecomponeerd in 1908/1909. Postuum gecreëerd in de Opera van Krakau op 5 november 2007. DVD-Video opgenomen in de Opera van Krakau in december 2007. MKiDN - 1 DVD – 110 minuten – Ondertiteling in het Engels.

Poolse operettes zijn bij ons nagenoeg onbekend. Wij kennen enkel de op muziek van Chopin samengestelde operette “Zwarte viooltjes”, destijds zeer populair in de Vlaamse Opera. Maar ook Karol Szymanowski heeft zich dus met deze “Loteria” aan het genre gewaagd, met weinig succes trouwens, want de eerste opvoering was pas in 2007, zeventig jaar na het overlijden van de componist en bijna honderd jaar na de voltooiing van de compositie.
Volgens het zeer verzorgde boekje bij de DVD (in het Pools en in het Engels) was Szymanowski een man met een flinke dosis humor die absoluut niet vies was van het lichtere genre. Hij componeerde de muziek op een libretto van Julian Krewinki-Maszynski dat intussen verloren is gegaan. Enkel de gezongen teksten die op de partituur voorkomen, zijn de stukjes van de puzzel die ons moeten toelaten om het oorspronkelijke verhaal samen te stellen.
Dat verhaal vindt alleszins plaats in het hedendaagse Amerika, waar sprake is van een club van oude vrijsters, een lustige weduwnaars club en twee broers, Charly en Darly Helgoland, die een winkel van fotografie uitbaten. De tweede, die nog steeds gelooft in de liefde, vindt de uitverkorene van zijn hart bij de verloting (voor één dollar!) van ongehuwde mannen aan de leden van de oude vrijsters club. Door een opeenvolging van intriges komt alles tot een goed einde, met liefst drie koppels die in het huwelijksbootje stappen.

Wegens gebrek aan het oorspronkelijke libretto, konden de opvoeringen in 2007 niet met de originele verbindingsteksten plaatsvinden en werd geopteerd om de muzikale nummers als flashbacks op te voeren bij een nieuw geïmproviseerd verhaal. De drie vrouwelijke erfgenamen van de excentrieke nonkel Charly, Sara uit Wenen, Caroline uit Chicago en Ewa uit Warschau, komen met de notaris (vier gesproken rollen) samen op een zolderkamer waar volgens de laatste wil van Charly het testament voorgelezen wordt. De erfenis gaat echter niet naar de drie dames, maar naar de lustige weduwnaars club en de oude vrijsters club. De drie dames erven slechts de zolder zelf, alles wat er opgeborgen is, de souvenirs en de geheimen over hun juiste herkomst. Hun zoektocht en de vele verrassende vondsten geven aanleiding tot de flashbacks die zo de inhoud van de operette vormen. Maar de oplossing is niet simpel en het is tenslotte Sherlock Holmes die de verwarde touwtjes uit elkaar haalt en aan het daglicht brengt dat de drie dames de kleindochters zijn van de koppels die destijds door de loterij samengebracht werden.

Wij waren bijzonder geamuseerd bij het bekijken en het beluisteren van de opname door de Opera van Krakau. Zowel de sfeer als de muzikale stijl zijn nauw verwant met deze van de Weense operette en wij dachten meermaals aan “Die lustige Witwe” van Lehar, vooral in de ensembles bij de loterij en de grappige maar rake commentaren van Tim Williams, de voorzitter van de weduwnaarsclub en zijn collega’s, te vergelijken met Danilo’s “Weiber, Weiber”. Dat het geheel bovendien rijk georkestreerd is, hadden wij van Szymanowski niet anders verwacht.

Ook de bezetting zorgde voor enkele aangename verrassingen, zoals de mooie, donkere basstem van Ryszard Kalus in de rol van Charly. Adam Sobierajski als zijn broer Darly bekoorde dan weer door zijn fijn gestyleerde baritonale tenorstem. Franciszek Makuch is een veteraan in het genre, een komische tenor om van te snoepen, ideaal voor het personage van Tim Williams. Er was ook een bijzonder mooie, lichte tenor bij, officieel een countertenor: Michal Wajda-Chlopicki in het kleine rolletje van de blikslager.
Wij waren minder begeesterd door de vrouwenstemmen, die vaak een onaangenaam scherp trekje hadden, behalve Agnieszka Tomaszewska, een lichte lyrische sopraan die het hart wist te stelen van Darly.

Het koor klonk vaak wat rommelig, maar het orkest van de Opera van Krakau was bijzonder glansrijk en werd met veel pit opgezweept door Piotr Sulkowski, een man die blijkbaar plezier had bij het dirigeren van dit vergeten juweeltje.

De technische kwaliteit van de DVD is prima, met een heldere beeldvorming en een stabiele stereoklank.

Of andere theaters door deze opname zullen aangespoord worden om ook een opvoering van het werk te brengen, durven wij betwijfelen. Operettes worden sowieso al verwaarloosd door de operahuizen en wij vrezen dat dit buitenbeentje terug in de vergetelheid zal sukkelen.
Jammer, wij zullen het moeten blijven doen met de jaarlijkse Nieuwjaarsopvoeringen van “Die Fledermaus” of “Die lustige Witwe”…

G.M. (Gepubliceerd op 7/1/2012)

Foto's van boven naar onder:

1) Iwona Budner als Ewa Hulk, Katarzyna Krzanowska als Caroline Williams en Malgorzata Kochan-Dziwisz als Sara Helgoland (Foto: Jacek Wrzesinsk)
2) Andrzey Biegun als de Impresario en koor van oude vrijsters (Foto: Marcin Urban)
3) Agnieszka Tomaszewska als Sara Troodwood en Adam Sobierajski als Darly Helgoland (Foto: Marcin Urban)

Klik hier voor een uitgebreide fotogalerij.

Copyright foto's © Jacek Wrzesinsk & Marcin Urban.

TERUG NAAR KEUZELIJST DVD-VIDEO

“CHLESTAKOWS WIEDERKEHR”

Opera van Giselher Klebe (muziek en libretto) naar "De Revisor" van Nikolai Gogol. Creatie in het Landestheater te Detmold op 11 april 2008. DVD-Video opgenomen in het Landestheater te Detmold op 14 mei 2008. 1 DVD - 67 minuten – geen ondertiteling.

Ondanks de zeer goede kritieken die deze opera, zowel bij de opvoeringen te Detmold als bij de verschijning van de opname in 2008, te beurt viel, is deze DVD moeilijk (of niet?) in de handel te vinden. In winkels als FNAC en “Saturn” in Duitsland zochten wij tevergeefs. Ook bij de vele Amazon online-winkels is de opname niet te vinden. Wij kregen tenslotte de DVD toegestuurd door het Landestheater Detmold zelf.

De korte duur van de opname, amper een goed uur, en het gebrek aan ondertiteling maken de aanschaf natuurlijk weinig aantrekkelijk. Het bijgevoegde sobere boekje is enkel in het Duits, omvat de bezetting, de korte inhoud en een interview met Giselher Klebe. De opname is dus duidelijk bestemd voor de Duitssprekende operaliefhebber en niet voor internationale verspreiding. En dat is bijzonder jammer, want het werk heeft toch heel wat te bieden. In de eerste plaats de muziek van Klebe zelf, die bijzonder melodieus klinkt in de verschillende tussenspelen.

Waarom deze eigenaardige titel “Chlestakows Wiederkehr”, terwijl wij toch weten dat in “De Revisor” van Gogol, Chlestakow bij het einde van het toneelstuk verdwijnt en zeker niet terugkeert om de woede van de dorpsnotabelen te trotseren? Klebe was niet tevreden met het slot van Gogol’s satirische komedie en breidde er een stukje bij. Chlestakow ontmoet na zijn vlucht de echte revisor die op weg is naar het provinciestadje. Hij kent de man als een vroegere speelgenoot en vergezelt hem terug, de “Wiederkehr” van de titel, zodat hij ter plaatse bij de notabelen terug in de gunst valt. Hij is vooral tevreden omdat hij er vandoor gegaan was met de dochter van de burgemeester…

Wij waren aangenaam verrast door de kwaliteit van de vertolkers en de zorg die besteed is aan de toneelbeelden en de kostuums. Dit verwacht men uiteraard niet van een theater dat toch niet de faam geniet van de grote operahuizen.
De muzikale leiding is in handen van de Generalmusikdirektor te Detmold, Erich Wächter, die met het Orchester des Landtheaters Detmold zorgt voor een uiterst genietbare uitvoering van Klebe's partituur.
In de regie van Intendant Kay Metzger is er nooit een dood moment te beleven tijdens de uitvoering. Hij kan hierbij rekenen op zeer originele toneelbeelden van Petra Mollérus en potsierlijks, bijna groteske kostuums van Pia Wessels.

In de rol van Chlestakow klinkt de tenor Johannes Harten met zijn volumineuze stem en stralende hoogte indrukwekkend. Vele operadirecties zouden zich gelukkig voelen een dergelijke kracht in huis te hebben. De bariton Andreas Jören als Stadthauptmann is eveneens een aangename verrassing. Ook de beide sopranen zorgen voor mooie momenten: Brigitte Bauma als Natascha, de echtgenote van de Stadthauptmann, en Kirsten Höner zu Siederdissen als haar dochter Olga. Alle kleinere rollen zijn eveneens nauwgezet vertolkt door de tenor Byoung Oh Kim als Richter, de bariton Joachim Goltz als Schulinspektor, de basbariton Vladimir Miakotine als Kurator en de tenor Snorri Wium als Ossip, de dienaar van Chlestakow.

Aria’s hebben deze goede zangers niet te zingen. Wij moeten het stellen met “Sprechgesang”. De schoonheid van de partituur ligt uitsluitend bij het orkest. Daarom is het bijzonder jammer – ook voor Duitssprekenden - dat er geen ondertiteling voorzien is in het Duits, want ondanks de goede dictie van de vertolkers, gaan er veel van de spitsvondigheden van de tekst verloren.

Het beeld is nog in een 4:3 verhouding, wat toch wel wat voorbijgestreefd is. De klank is zeer zuiver en laat de keuze tussen gewone stereo en Dolby 5.1.

G.M (Gepubliceerd op 24/3/2012)

Foto's van boven naar onder:

1) Semljanika (Vladimir Miakotine), Richter Ljapkin (Byoung Oh Kim), Schulinspektor Lukitsch (Joachim Goltz), Stadthauptmann Swosnik (Andreas Jören) en Chlestakow (Johannes Harten)

2) Semljanika (Vladimir Miakotine), Olga (Kirsten Höner zu Siederdissen), Chlestakow (Johannes Harten), Ossip (Markus Gruber) en Stadthauptmann Swosnik (Andreas Jören)

3) Olga (Kirsten Höner zu Siederdissen), Chlestakow (Johannes Harten), Stadthauptmann Swosnik (Andreas Jören), Natascha, seine Frau (Brigitte Bauma) en Semljanika (Vladimir Miakotine)

Copyright foto's © Landestheater/Rainer Worms.

TERUG NAAR KEUZELIJST DVD-VIDEO