|
|
OPERA GAZET
|
|
De Vlamingen herdachten in
het jaar 2001 de overlijdensdatum van een belangrijk componist, namelijk Peter
Benoit.
Hij werd geboren op 17 augustus 1834 te Harelbeke.
Zijn eerste muzieklessen kreeg hij van zijn vader.
Daarna studeerde hij piano en orgel bij een kosterorgelist uit de streek.
In 1851 werd hij leerling van het Koninklijk Muziekconservatorium te
Brussel, waar hij piano, harmonie, fuga, contrapunt en compositie volgde.
Hij werd dirigent bij de toenmalige Vlaamse Schouwburg te Brussel.
De Prijs van Rome voor compositie behaalde hij in 1857 met de cantate "Le
meurtre d’Abel".
Met
de studiebeurs die verbonden was aan de prijs ging hij naar Duitsland waar hij
in verscheidene steden verbleef.
Hij stuurde enkele composities naar België plus een reisverslag.
Na zijn terugkeer ging Benoit naar Parijs waar hij in 1862 benoemd werd
tot dirigent van de Bouffes Parisiens.
Een jaar later trad hij ook in het huwelijk.
In 1867 vertrouwt het Antwerpse stadsbestuur hem de leiding toe van de
muziekschool, die hij grondig reorganiseert en waaraan hij de naam verleent die
heel zijn programma resumeert: De Vlaamse
Muziekschool van Antwerpen.
Vanaf dit moment neemt hij bewust de leiding op zich van de Vlaamse
Muziekbeweging. Hij bekommerde zich
ook om het verwaarloosde Vlaamse volk, wat aan zijn bedrijvigheid een sociaal
aspect verleent.
Vanaf 1879 af zal hij ijveren voor de titel van Koninklijk Vlaams
Muziekconservatorium terwijl hij ook aandringt op de stichting van een Vlaamse
lyrische schouwburg. Zo ontstaat in 1893
de Vlaamse Opera. Om deze
resultaten te bereiken werd hij aanzienlijk geholpen door de uitstralingskracht
van zijn pedagogische opvattingen en zijn grootste werken.
Zijn voornaamste composities werden in een groot deel van Europa opgevoerd.
Vroegtijdig afgemat door de zware strijd en een erge ziekte overleed hij te
Antwerpen op 8 maart 1901.
ZIJN OEUVRE.
De werken van deze toondichter behoren tot de 19e eeuwse romantische
muziek. Langs zijn leraar Fétis was hij
nauw verwant met de Franse School (Charles Gounod).
Dankzij zijn bezoek aan Duitsland werd hij beïnvloed door de romantiekers
zoals Beethoven, Mendelssohn, Liszt, Chopin en Weber.
Wanneer hij zijn eigen stijl begint te vormen, gaat zijn persoonlijke
voorkeur uit naar grootscheepse verwezenlijkingen à la Berlioz met soms neiging
naar het theatrale à la Meyerbeer. Op het
toppunt van zijn kunnen voegt hij een zeker realisme toe in het uitdrukken van
gevoelens. Zo bereikt hij erg
dramatische effecten. Zijn
orkestratie is rijk en op kleur belust.
Toch is Benoit in hoofdzaak een componist van vocale werken.
Zijn meesterschap over geweldige stemmenmassa’s is eenvoudig verbluffend.
De melodie is in hoofdzaak romantisch, gevoelig en bewogen.
Zijn prosodie van het Nederlands is bijna overal vlekkeloos.
De ritmiek is goed ontwikkeld.
Het
artistiek nationalisme van Benoit behoort evenzeer tot de tijdsgeest als zijn
romantisch realisme.
In het begin gebruikte Benoit de bestaande vormen zoals sonate, ouverture,
zangspel en symfonische gedicht.
Stilaan voegt hij persoonlijke variaties toe.
Hij is ook de schepper van de kindercantate.
De grote cantates waren bedoeld voor massale kooropvoeringen liefst in de
open lucht. De kleine cantate was bestemd
voor de concertzaal en dan gebruikte hij solisten.
De meest eigen vorm is het lyrisch drama.
Zo noemde hij een toneelstuk waarin de acteurs op de zangmaat moesten
spreken en dat van begin tot einde begeleid werd door het orkest.
Als muziekpedagoog had hij een algemeen leerplan opgesteld.
De gulden regel was “onderwijs in de moedertaal”.
Voor het overige groeide het leerplan geleidelijk.
Er was aandacht voor de toekomstige musici zowel scheppende als
uitvoerende kunstenaars. Ook werd de
vorming van toekomstige leraars voorzien.
BELANGRIJKSTE WERKEN.
Oratorio’s: Lucifer (1866), De Schelde (1868), De oorlog (1873), de Rijn (1889).
Cantates: De Leie (1875), De
Rubenscantate (1877).
Koorwerken, godsdienstige muziek, zangspelen.
Lyrische drama’s: Charlotte Corday (1867), De pacificatie van Gent (1876).
Orkestmuziek, kamermuziek, pianomuziek.
Liederen.
Geschriften.
Peter Benoit was de feestklok
van Vlaanderen zoals hij door Emmanuel de Bom terecht werd genoemd.
In 2001 liet Vlaanderen de werken van deze toondichter een volledig
jaar in de concertzalen klinken.
